Kanada federal hökumətinin Çin istehsalı elektrik avtomobillərinə tətbiq olunan gömrük rüsumlarını azaltmaq və hər il on minlərlə avtomobilin ölkəyə daxil olmasına icazə vermək qərarı, əyalət hökumətləri, avtomobil sənayesi və əmək birlikləri arasında geniş reaksiyalara səbəb olub. Bu razılaşma, baş nazir Mark Carneynin Çin səfəri zamanı və Çin prezidenti Si Cinpinlə görüşündən sonra yekunlaşıb və ona əsasən Kanada, Çin istehsalı elektrik avtomobillərinə 100%-lik gömrük rüsumundan demək olar ki, imtina edib və ildə 49 min avtomobilə qədər idxala icazə verir. Əvəzində Çin də Kanadadan idxal olunan kanola (kolza) məhsullarına tarifləri azaltmağı öhdəsinə götürüb.
Ontario əyalətinin baş naziri Dağ Ford, çərşənbə günü Torontoda "Queen’s Park"da keçirdiyi mətbuat konfransında bu razılaşmanı «Ontario avtomobil sənayesinə ciddi zərbə» adlandırıb və kanadalılardan Çin istehsalı elektrik avtomobillərini boykot etmələrini xahiş edib.
O bildirib ki, bu qərar əyalət hökuməti ilə heç bir əvvəlcədən məsləhətləşmə aparılmadan qəbul edilib və minlərlə iş yerini təhlükə altına qoya, eləcə də Ontarioda elektrik avtomobilləri və batareyaların istehsalına yatırılan milyardlarla dollarlıq investisiyaları zəiflədə bilər.
Mətbuat konfransında həmçinin avtomobil sənayesi və əmək birliklərinin əsas nümayəndələri iştirak ediblər. Onlar arasında Brian Kingston, Kanada Avtomobil İstehsalçıları Assosiasiyasının prezidenti və baş direktoru, Flavio Volpe, Avtomobil Ehtiyat Hissələri İstehsalçıları Assosiasiyasının prezidenti və Lana Payne, Unifor milli əmək birliyinin sədri yer alıb. Bu qurumlar razılaşmanı ədalətsiz rəqabət nümunəsi hesab edir və vurğulayıblar ki, Çin istehsalı avtomobillər dövlət subsidiyalarından geniş istifadə edir və bu, Kanadadakı istehsalçılar üçün qiymət baxımından rəqabəti demək olar ki, mümkün etməz.
Sənaye və əmək birliklərinin nümayəndələri federal hökumətdən tələb ediblər ki, razılaşmanın icrası zamanı dərhal vəzifəyə dəstək tədbirləri görsün. Bu tədbirlərə fabriklərdə və texnologiyalarda investisiya xərclərinin azaldılması, tədqiqat və inkişaf üçün əlavə dəstək, daxili təchizat zəncirinin gücləndirilməsi və Kanadada elektrik avtomobillərinin istehsalı üçün səmərəli təşviqlərin yaradılması daxildir.
Baş nazirin fikrincə, gələcəkdə Çin avtomobil istehsalçıları Kanadada investisiya və istehsal edə bilər. Lakin Dağ Ford bunu çox da real saymır və qeyd edir ki, Çin əslində yalnız istehlak bazarını hədəfləyir və Kanadada davamlı iş yerləri yaratmaq məqsədi yoxdur.
İqtisadi və sənaye ekspertləri hesab edirlər ki, bu qərar bir tərəfdən elektrik avtomobillərinin qiymətlərini aşağı sala və istehlakçıların əlçatanlığını artıra bilər, amma digər tərəfdən daxili avtomobil sənayesini və Kanadanın avtomobil və batareya istehsalı ilə bağlı strateji layihələrini ciddi çətinliklərə məruz qoyacaq. Bir çox ekspertlər vurğulayır ki, federal hökumət istehsalçıları qorumaq və ədalətli rəqabət şəraiti yaratmaq üçün tədbirlər görməsə, Ontario – elektrik avtomobillərinin istehsalında ölkənin mərkəzi – ən çox zərər görəcək.
Nəticədə, Çin istehsalı elektrik avtomobillərinin Kanadaya idxalı hazırda 2026-cı ilin ən müzakirəli iqtisadi və siyasi məsələlərindən biri sayılır və gözlənilir ki, yaxın aylarda bu məsələ federal hökumət, əyalətlər və sənaye iştirakçıları arasında aparılan əsas müzakirə mövzusuna çevriləcək.
