Torontoda velosiped zolaqları ilə bağlı uzun müddətdir davam edən mübahisədə Ontario hökuməti mühüm məhkəmə qələbəsi qazanıb.
2026-cı il avqustun 14-də Ontario Apellyasiya Məhkəməsi yekdilliklə Doug Ford hökumətinin lehinə qərar çıxarıb və aşağı instansiya məhkəməsinin 2025-ci ildə verdiyi qərarı ləğv edib. Bununla da əyalət hökumətinin Torontonun üç əsas küçəsində yerləşən qorunan velosiped zolaqlarının bir hissəsini sökməsi və ya dəyişdirməsi üçün hüquqi imkan yaranıb.
Söhbət Bloor Street, Yonge Street və University Avenue küçələrində yerləşən, ümumilikdə təxminən 19 kilometr uzunluğunda velosiped zolaqlarından gedir. Ontario hökuməti 2024-cü ildən etibarən bu zolaqların ləğv edilməsinə çalışır. Hökumət bunun əsas səbəbi kimi avtomobillərin hərəkəti üçün daha çox yer yaradılmasını və şəhərdə tıxacların azaldılmasını göstərir.
Məsələ ilk dəfə Cycle Toronto təşkilatı və iki velosipedçinin məhkəməyə müraciətindən sonra geniş ictimai müzakirəyə çıxarılıb. İddiaçılar qorunan velosiped zolaqlarının ləğvinin velosipedçilərin xəsarət alma və ya həyatını itirmə riskini artıracağını bildiriblər. Onların fikrincə, bu, Kanada Hüquq və Azadlıqlar Xartiyasının həyat və təhlükəsizlik hüquqlarını qoruyan 7-ci maddəsinə ziddir.
2025-ci ilin iyulunda hakim Paul Schabas iddiaçıların mövqeyini qəbul edərək, velosiped zolaqlarının ləğvinin ciddi təhlükə yarada biləcəyinə dair qərar çıxarmışdı. Həmin qərarda həmçinin bu zolaqların götürülməsinin avtomobil tıxaclarını azaldacağına dair kifayət qədər sübutun olmadığı vurğulanmışdı.
Ontario hökuməti isə qərardan apellyasiya şikayəti verib və məsələ Apellyasiya Məhkəməsinə çıxarılıb.
Avqustun 14-də üç hakimdən ibarət apellyasiya heyəti əvvəlki qərarın hüquqi baxımdan yanlış olduğu qənaətinə gəlib. Məhkəmə bildirib ki, Kanada Konstitusiyası və Hüquq və Azadlıqlar Xartiyası vətəndaşlara xüsusi velosiped zolaqlarının mövcudluğuna dair hüquq vermir.
Hakim Grant Huscroft qeyd edib ki, küçələrin dizaynı və nəqliyyat siyasətinin müəyyənləşdirilməsi məhkəmələrin deyil, seçilmiş hökumətlərin səlahiyyətindədir. Qərarda həmçinin vurğulanıb ki, yeni hökumətlər əvvəlki hökumətlərin həyata keçirdiyi siyasətləri dəyişdirmək hüququna malikdirlər, hətta bu dəyişiklik bəzi ekspertlərin tövsiyələri ilə ziddiyyət təşkil etsə belə.
Doug Ford hökuməti qərarı böyük qələbə kimi qiymətləndirib. Ontario Nəqliyyat naziri Prabmeet Sarkaria bildirib ki, velosiped zolaqları uyğun və təhlükəsiz yerlərdə salınmalıdır, lakin əsas küçələrdə avtomobillərin hərəkətinə mane olmamalıdır.
Baş nazir Doug Ford da dəfələrlə bildirib ki, hökumətin məqsədi Toronto küçələrində tıxacları azaltmaq və avtomobillərin hərəkətini asanlaşdırmaqdır.
Velosiped tərəfdarları isə qərardan narahatdırlar. Cycle Toronto və Ecojustice təşkilatları bildiriblər ki, məhkəmənin qərarı hökumətin belə bir addımı atmaq səlahiyyətini tanıyır, lakin bu, velosiped zolaqlarının ləğvinin təhlükəsiz olacağı anlamına gəlmir.
Onların fikrincə, qorunan zolaqların ləğvi velosipedçilərin qəza və xəsarət riskini artıra bilər.
Bununla belə, məhkəmə qərarı Torontoda velosiped zolaqlarının dərhal söküləcəyi anlamına gəlmir. Ontario hökuməti hələlik işlərin konkret nə vaxt başlayacağını açıqlamayıb. Bundan başqa, velosiped təşkilatlarının işi Kanada Ali Məhkəməsinə çıxarmaq imkanı da qalır.
Torontoda baş verən bu mübahisə yalnız bir neçə küçədəki velosiped zolaqlarının taleyi ilə məhdudlaşmır. Məsələ eyni zamanda əyalət hökumətinin səlahiyyətləri, şəhər idarəçiliyinin müstəqilliyi, nəqliyyat siyasəti və yol təhlükəsizliyi ilə bağlı daha geniş müzakirələrə səbəb olub.
Apellyasiya Məhkəməsinin qərarı Ontario hökumətinin əlini gücləndirsə də, velosiped zolaqlarının ləğvinin Torontoda tıxacları həqiqətən azaldıb-azaltmayacağı və bunun yol təhlükəsizliyinə necə təsir göstərəcəyi ilə bağlı mübahisələr hələ də davam edir.

Fakhriddin Khudaykulov
( LJI Reporter)