Kanada hökuməti benzin, dizel və bəzi aviasiya yanacaqlarına tətbiq olunan federal aksiz vergisinin azaldılmasını 2027-ci ilin yazına qədər uzatmaq üçün yeni qanun layihəsi təqdim edib. Belə ki, maliyyə naziri François-Philippe Champagne “Bill C-38 – Canadian Fuel Affordability Act” qanun layihəsini sentyabrın 21-də parlamentə təqdim edib. Hökumətin açıqlamasına görə, məqsəd yüksək yanacaq qiymətlərinin ailələrə və bizneslərə təsirini azaltmaqdır.
Plana görə, federal yanacaq aksiz vergisi 31 yanvar 2027-ci ilədək tam dayandırılacaq. Bu müddətdə benzin üçün federal aksiz vergisi sıfır olaraq qalacaq. Hökumət bildirir ki, tam güzəşt davam etdiyi müddətdə 50 litrlik adi bir benzin çəninin doldurulmasında sürücülər 5 dollardan çox qənaət edə bilərlər.
2027-ci ildə 1 fevral-31 mart ayına qədər vergi normal səviyyənin yarısı qədər olacaq. Bu dövrdə adi benzin üçün federal vergi litr başına 5 sent, dizel üçün isə litr başına 2 sent olacaq. Qurğuşunlu aviasiya benzini üçün vergi 5,5 sent müəyyən edilib.
Hazırkı tam vergi dərəcəsi adi benzin üçün litr başına 10 sent, dizel üçün isə 4 sentdir. Yeni qanun qəbul edilərsə, bu normal dərəcələr 1 aprel 2027-ci ildən yenidən qüvvəyə minəcək.
Federal hökumət yanacaq vergisini ilk dəfə 20 aprel 2026-cı ildə müvəqqəti olaraq dayandırmışdı. İlkin plan güzəşti sentyabrın 7-dək saxlamaq idi. Daha sonra hökumət yüksək enerji qiymətləri və dünya bazarındakı qeyri-sabitliyi əsas gətirərək proqramı uzatmağı qərara aldı.
Hökumətin hesablamasına görə, yeni uzatma federal büdcəyə əlavə 2,9 milyard dollar başa gələcək. Bununla 2026–2027 maliyyə ilində yanacaq vergisi üzrə ümumi güzəştlərin dəyəri təxminən 5,3 milyard dollara çatacaq.
Vergi güzəşti yalnız şəxsi avtomobil sürücülərinə aid deyil. Dizeldən istifadə edən yük maşınları, kənd təsərrüfatı, tikinti, qida daşınması və çatdırılma şirkətləri də bu proqramdan yararlanır. Federal hökumət hesab edir ki, yanacaq xərcinin azalması malların daşınması və biznes xərcləri üzərindəki təzyiqi də azalda bilər. Bu, hökumətin açıqladığı məqsəddir; yanacağın son satış qiyməti isə dünya neft qiymətləri, əyalət vergiləri və başqa bazar amillərindən də asılıdır.
Federal məlumatlara görə, vergi ilk dəfə 20 aprel 2026-cı ildə dayandırıldıqda benzinin qiyməti tətbiqin ilk günündə orta hesabla litr başına 11 sent azalmışdı. Bununla belə, gələcək qiymət dəyişiklikləri yalnız federal verginin səviyyəsi ilə müəyyən olunmur.
Qeyd edək ki, “Bill C-38” parlamentdə qəbul edilərsə, vergi güzəşti qanuni olaraq 2027-ci ilin yanvar ayının sonunadək davam edəcək, fevral və mart aylarında yarı səviyyədə tətbiq olunacaq və aprelin 1-dən normal dərəcəyə qayıdacaq.
