Kanadanın baş naziri Mark Carney sentyabr ayında Avropa ilə əlaqələri gücləndirmək üçün bir sıra görüşlər keçirib. Enerji, müdafiə, süni intellekt, kritik minerallar, kosmos və ticarət bu görüşlərin əsas mövzuları olub. Kanada hökuməti Avropa ölkələri ilə daha yaxın iqtisadi və təhlükəsizlik əlaqələri qurmaq istədiyini bildirib.

Carney sentyabrın 20-də Kanadanın Atlantik sahillərinə yaxın yerləşən Fransanın Saint-Pierre-et-Miquelon ərazisinə səfər edib və Fransa prezidenti Emmanuel Macron ilə görüşüb. Bu, Kanada baş nazirinin Saint-Pierre-et-Miquelon-a ilk rəsmi səfəri olub. Fransa ərazisi Newfoundland and Labrador sahillərindən təxminən 25 kilometr uzaqda yerləşir və Kanada ilə Fransa burada dəniz sərhədini bölüşür.

Görüşdə Kanada və Fransa arasında enerji təhlükəsizliyi əsas mövzulardan biri olub. Dünyadakı münaqişələrin enerji bazarına təsiri müzakirə edilib və tərəflər enerji sahəsində əməkdaşlığı artırmaq barədə razılaşıblar. Kanada həm təmiz enerji, həm də ənənəvi enerji mənbələrinin Avropaya çatdırılması imkanlarını artırmağa çalışır. Reuters-in məlumatına görə, tərəflər Kanada mayeləşdirilmiş təbii qazının Avropaya daha çox göndərilməsi imkanlarını da müzakirə ediblər.

Kosmos və müdafiə sahəsində də yeni addımlar planlaşdırılır. Carney və Macron Kanada və Fransanın kosmos qurumlarına, müdafiə nazirliklərinə və şirkətlərinə ortaq infrastruktur üzərində işləməyi tapşırıblar. Buraya kosmosa buraxılış sistemləri, yerüstü qəbul və idarəetmə mərkəzləri daxildir. Aerokosmik sənaye və müdafiə texnologiyaları üzrə əməkdaşlığın da genişləndirilməsi nəzərdə tutulur.

Süni intellekt də görüşün əsas mövzularından olub. Kanada və Fransa bu sahədə öndə gedən ölkələrin birgə işləməsinin vacibliyini vurğulayıblar. Tərəflər süni intellektin təhlükəsiz və məsuliyyətli şəkildə inkişaf etdirilməsi, həmçinin kvant texnologiyaları, superkompüterlər və başqa yeni texnologiyalar üzrə əməkdaşlığın artırılmasını istəyirlər.

İki ölkənin biznes qurumları arasında da yeni əməkdaşlıq başlayıb. “Canadian Chamber of Commerce” və “CCI France” arasında yaradılan yeni tərəfdaşlıq Kanada və Fransa şirkətlərini bir-birinə yaxınlaşdırmaq, qarşılıqlı yatırımı artırmaq və ticarəti genişləndirmək məqsədi daşıyır. 2025-ci ildə Kanada ilə Fransa arasında mal ticarətinin ümumi dəyəri 15,2 milyard Kanada dolları olub.

Carney sentyabrın 17-də Avropa Parlamentində çıxış edərək Kanada ilə Avropa İttifaqı arasında daha geniş strateji əməkdaşlıq təklif edib. O, kritik minerallar, enerji, süni intellekt, müdafiə və rəqəmsal ticarəti əsas əməkdaşlıq sahələri kimi göstərib. Avropa Komissiyasının prezidenti Ursula von der Leyen daha əvvəl Kanadanın Avropa İttifaqı ilə yeni formada “associate member” əlaqəsi qurması fikrini irəli sürmüşdü. Bunun konkret hüquqi forması hələ müəyyən edilməyib və Avropa İttifaqı daxilində bu fikir barədə müxtəlif yanaşmalar var.

Saint-Pierre-et-Miquelon görüşündə Atlantik Kanadası ilə bu Fransa ərazisi arasında yerli əməkdaşlığın da genişləndirilməsi qərara alınıb. İqtisadi əlaqələr, ticarət, enerji keçidi, iqlim dəyişikliklərinə hazırlıq, telekommunikasiya xətləri və sərhəd təhlükəsizliyi üzrə birgə işlərin artırılması planlaşdırılır.

Carney və Macron həmçinin Ukraynadakı müharibə, Yaxın Şərq, Arktika və Avropa təhlükəsizliyi barədə fikir mübadiləsi aparıblar. Hər iki lider Kanada-Fransa əlaqələrinin Avropa ilə Kanada arasında daha geniş əməkdaşlıq üçün mühüm körpü olduğunu bildirib.

Eskandar Alimirzaei
( LJI Reporter)