.نمایش حماسی «کوراوغلو» در تبریز، یکی از بزرگترین و پرمخاطبترین رویدادهای فرهنگی-هنری سالهای اخیر آذربایجان بود؛ رویدادی که با تکیه بر اسطورهٔ فولکلور ترک، پیوندی معنادار میان تاریخ، هویت، هنر نمایشی و آگاهی جمعی برقرار کرد و بار دیگر جایگاه تبریز را بهعنوان کانون فرهنگ و هنر برجسته ساخت.
کوراوغلو یکی از مهمترین و فراگیرترین قهرمانان حماسی در فرهنگ و ادبیات شفاهی ترکهاست؛ شخصیتی که در روایتهای عاشیقی، داستانهای منظوم و افسانههای مردمی آذربایجان، آناتولی، قفقاز و آسیای میانه حضوری پررنگ دارد. کوراوغلو نماد مقاومت در برابر ظلم، دفاع از عدالت اجتماعی، آزادگی و شجاعت است؛ قهرمانی که نهتنها یک شخصیت تاریخی یا افسانهای، بلکه تجسم روح جمعی ملت ترک محسوب میشود.
انتخاب کوراوغلو بهعنوان محور یک نمایش بزرگ در تبریز، انتخابی آگاهانه و هویتمحور بود؛ انتخابی که نشان میدهد هنر نمایشی میتواند نقش مؤثری در بازخوانی میراث فرهنگی و انتقال آن به نسلهای جدید ایفا کند.
کارگردانی این اثر را یعقوب صدیقی جمالی برعهده داشت. در این پروژه بیش از یکصد هنرمند شامل بازیگران، نوازندگان، خوانندگان، طراحان صحنه، طراحان لباس و گروههای حرکتی مشارکت داشتند.
اجرای نمایش «کوراوغلو» با تکیه بر مجموعهای از عناصر هنری شاخص، توانست تجربهای متفاوت و اثرگذار برای مخاطبان رقم بزند. موسیقی زنده که با بهرهگیری از سازهای سنتی ترک اجرا میشد، نقش محوری در فضاسازی حماسی نمایش داشت و پیوندی عمیق میان روایت نمایشی و سنت عاشیقی برقرار میکرد. در کنار آن، حرکات آیینی، رقصهای فولکلوریک و فرمهای نمایشی جمعی بهگونهای طراحی شده بودند که هم پویایی صحنه را افزایش دهند و هم روح جمعی و حماسی روایت کوراوغلو را برجسته سازند. طراحی صحنهٔ گسترده با استفاده از نورپردازی مدرن و تصاویر دیجیتال، امکان بازآفرینی فضاهای اسطورهای و صحنههای نبرد را فراهم کرده و جلوهای معاصر به روایت کهن بخشیده بود. همچنین طراحی لباسها که الهامگرفته از تاریخ و فرهنگ آذربایجان و روایتهای عاشیقی بود، نهتنها به اصالت بصری اثر میافزود، بلکه در انتقال هویت فرهنگی و تاریخی نمایش نقشی تعیینکننده ایفا میکرد.
نمایش حدود دو ساعت به طول انجامید و روایت آن با حفظ ساختار حماسی، تلاش داشت مفاهیم عدالت، مقاومت، خیانت و وفاداری را در قالبی امروزی به مخاطب منتقل کند.
نمایش «کوراوغلو» با استقبال چشمگیر مردم تبریز و شهرهای اطراف مواجه شد. صفهای طولانی، پر شدن سریع ظرفیت سالن و بازتاب گسترده در شبکههای اجتماعی، نشاندهندهٔ موفقیت فرهنگی این رویداد بود.
بسیاری از مخاطبان، این نمایش را نه صرفاً یک اجرای هنری، بلکه تجربهای هویتی و احساسی توصیف کردند. حضور خانوادهها، جوانان و حتی کودکان نشان داد که اثر توانسته ارتباطی فراگیر با جامعه برقرار کند.
اجرای کوراوغلو در تبریز را میتوان نمونهای موفق از هنر هویتمحور دانست؛ هنری که بدون افتادن در دام شعارزدگی، مفاهیم عمیق تاریخی و فرهنگی را به زبان هنر منتقل میکند.
استفاده از زبان ترکی، روایت اسطورهای بومی و ارجاع به حافظهٔ جمعی ترکها، این نمایش را به کنشی فرهنگی تبدیل کرد که فراتر از صحنهٔ تئاتر، حامل پیامهای اجتماعی و تمدنی بود. چنین آثاری میتوانند نقش مهمی در حفظ و تقویت تنوع فرهنگی و زبانی ایفا کنند
واکنشها نسبت به مخالفت برخی مسئولان با اجرای نمایش «کوراوغلو» تنها به یک اظهار نظر محدود نماند و این اثر بهتدریج به یکی از بحثبرانگیزترین رویدادهای فرهنگی تبریز در عرصهٔ عمومی و رسانهای تبدیل شد. در پی اظهارات رئیس شورای شهر تبریز دربارهٔ لزوم رسیدگی به آنچه «تخلفات کارگردان» عنوان شده بود، یعقوب صدیقی جمالی واکنشی صریح و انتقادی نشان داد و با اشاره به آنچه او «نگاه محدودکننده نسبت به هنر تورکی آذربایجان» خواند، تأکید کرد که پیش از هر چیز بهتر است به تخلفات احتمالی در درون خود شورا رسیدگی شود. او همچنین یادآور شد که تقریباً در هر بار اجرای نمایشها و برنامههای هنری به زبان تورکی، برخی جریانها با زیر سؤال بردن عناصر فرهنگی ترک ـ از جمله موسیقی و رقصهای فولکلوریک ـ آنها را «غیرآذربایجانی» یا «دارای مشکل فرهنگی» معرفی میکنند؛ رویکردی که به گفتهٔ وی، نه ریشه در دغدغههای هنری، بلکه در نگرشهای محدودکننده و غیرهمسو با واقعیت فرهنگی جامعه دارد.
در کنار این واکنشها، برخی رسانهها به بحث دربارهٔ نقش یا عدم نقش نهادهای رسمی در حمایت از این اجرا پرداختند. بر اساس گزارشهای منتشرشده، مسئولان شهری اعلام کردند که سازمان فرهنگی شهرداری تبریز هیچگونه نقش حمایتی در تولید و اجرای نمایش «کوراوغلو» نداشته است و همین مسئله نیز به بخشی از حواشی پیرامون اثر تبدیل شد؛ حاشیهای که پرسشهایی را دربارهٔ نسبت نهادهای رسمی با آثار هویتمحور و مردمی در فضای فرهنگی تبریز مطرح ساخت.
با وجود این فشارها و مانعتراشیها، اجرای نمایش «کوراوغلو» با استقبال کمنظیر مردم همراه شد. حضور بیش از بیست هزار نفر در مجموع اجراها، عملاً تلاشها برای محدود کردن این اثر را بیاثر ساخت و نشان داد که جامعهٔ مخاطب تا چه اندازه با این روایت حماسی و هویتمحور ارتباط برقرار کرده است. در همین راستا، صدیقی جمالی با لحنی کنایهآمیز و معنادار اظهار داشت که میزان استقبال مردمی از نمایش «کوراوغلو» «از تعداد آرای برخی اعضای شورای شهر بیشتر بوده است»؛ سخنی که بهسرعت بازتاب رسانهای یافت و به نمادی روشن از شکاف میان خواست اجتماعی و برخی رویکردهای اداری و محدودکننده تبدیل شد. مجموع این واکنشها نشان میدهد که «کوراوغلو» نهفقط یک رویداد هنری، بلکه پدیدهای اجتماعی و فرهنگی بود که بحث هویت، زبان و جایگاه هنر تورکی را بهطور جدی وارد فضای عمومی تبریز و آذربایجان کرد.
.
